Katolsk katekisme for det Apostoliske vikariatet i Sverige, 1893 -Del 2

Fyste hovudstykke; Om Trua!

§2. Naudsynet av Trua.
25) Er Trua naudsyn for å verte sæl?
-Trua er ubetinga naudsyn for sæla, for Kristus seier: "Den som ikkje trur, han er alt dømd", og "Den som ikkje trur, han skal verta fordømd." (Joh 3:18 og Mark 16:16.) "Utan tru er det umogeleg å behage Gud." (Ebr.11:6)
26) Fører kvar ei tru til sæle?
-Nei, berre den sanne Trua som Kristus lærde oss gjer oss sæle. Det er slik usant å seie at det ikkje kjem an på trua, att det er likegyldig kva slags tru ein har.
27) Kva for Kyrkje har den sanne, av Kristus lærde Trua?
- Den sanne, av Kristus lærde Trua har den Katolske Kyrkja åleine.
28) Kvifor har den Katolske Kyrkja åleine den sanne, av Kristus lærde Trua?
- Katolske Kyrkja åleine har den sanne, av Kristus lærde Trua, då ho åleine har av Kristus og Apostlane motteke og alltid uforfalska bevara denne Trua.
29) Har då ikkje dei ikkje-katolske religionssamfunna og av Kristus og Apostlane motteke og alltid uforfalska bevara si religionslære?
- Nei; for 1) dei har ikkje motteke si truslære av Kristus og Apostlane, då dei fyst lengje etter Kristus og Apostlane har oppkome; 2) dei har ikkje uforfalska bevara det, som av Kristi lære gjennom den Katolske Kyrkja har komme dei til del, då dei lærde somme tider det eine og somme tider det andre, mens Kristus og Apostlane alltid lærde det same.
30) Då det no er slik at den sanne Trua er naudsyn for sæla og den sanne Trua ikkje kan vere noko anna enn den Katolske Trua, er det då ikkje ei stor nåde å vere katolikk?
- Jau; å vere katolikk er ei særs stor nåde, og me kan aldri takke Gud nok for dette.
Utføring: Gled deg og takk Gud ofte for at du er eit barn av den Katolske Kyrkja; for det vert gjeve "ingen større rikedom, ingen større skatt enn den Katolske Trua." (Den heilage Augustinus.)

§3. Trua sine eigenskapar.
31) Korleis må trua vår vere kjenneteikna?
- Trua vår må vere 1) fullstendig, 2) fast, 3) standhaftig, 4) levande.
32) Når er trua vår fullstendig?
- Trua vår er fullstendig når me ikkje berre trur nokre, men alle lærer som den Katolske Kyrkja held fram for oss til tru.
33) Når er trua vår fast?
- Trua vår er fast, når me ikkje i den minste sak frivillig tvilar på ei ende truslære.
34) Når er trua vår standhaftig?
- Trua vår er standhaftig når me er klare til å heller avstå frå alt, til og med livet, enn å  falle ifrå trua. Døme: Dei heilage martyrane.
35) Når er trua vår levande?
- Trua vår er levande når me lever etter den same, d.v.s å flykte frå det onde og gjere det gode, slik som trua foreskriv. "For liksom lekamen er daud utan ånd, so er og trui daud utan gjerningar." (Jak 2:26.)
36) Er det nok å bevare trua i hjartet?
- Nei; me må og sanne trua i det yttre. "Den som då kjennest ved meg for folk, han skal eg og kjennast ved for Far min i himmelen; Men den som fornektar meg for folk, han skal eg og fornekte for Far min i himmelen." (Matt 10:32-33.)
37) Gjennom kva for teikn sannar ein katolsk kristen vanlegvis trua si?
- Ein katolsk kristen sannar vanlegvis trua si gjennom det heilage Krossteiknet. Gjennom det heilage Krossteiknet sannar me trua vår på hovudløyndomane i den kristne religionen, nemleg den høgheilage Treeinigheita sin løyndom, og på løyndomen av vår utløysing gjennom Kristi krossdød. 
38) Når skal me gjere Krossteiknet?
- Det er i sanning godt og gagnleg å gjere Krossteiknet ofte, særskild når ein stig opp og når ein legg seg, innan og etter bøn, føre kvar gong ein skal gjere eit større arbeide, i freistingar og farer.
Utføring: Vert aldri flau over den Katolske Trua eller Krossteiknet. Pass deg nøye for alt som inneber ei fare for trua, særskild for nyfikenheit, grubbling over religionens løyndomar, for lesning av dårlege bøker og skrifter samt for omgjenge med utrue og lastfulle menneske. 

Katolsk katekisme for det Apostoliske vikariatet i Sverige, 1893

Fyste hovudstykke; Om Trua!
§1. Trua som begrep og emne.

1. Kva meinast med å tru?
Å tru tyder å urokkeleg halde som sanning alt det som Gud har openberra, då det er Han som har openberra det.
2. Kvifor må me tru alt som Gud har openberra?
Me må tru alt som Gud har openberra, då Gud er den evige, ufeilbarlege sanninga.
3. Gjennom kven har Gud gjeve oss sine openberringar?
Gud har gjeve oss sine openberringar: i den Gamle Pakta gjennom patriarkane og profetane, i den Nye Pakta gjennom sin Son Jesus Kristus og Apostlane.
4. Kven er det som held fram for oss alt me må tru på som Gud har openberra?
Alt som Gud har openberra vert halde fram for oss av den Katolske Kyrkja, som av Kristus har fått oppdraget å lære oss dei openberra sanningane.
5. På kva vis har det som Gud har openberra, komme til oss?
Det som Gud har openberra har delvis skriftleg og delvis muntleg komme til oss; skriftleg gjennom den Heilage Skrifta eller Bibelen, muntleg gjennom overføringa eller arvelæra. (Tradisjonen.)
6. Kva er Heilage Skrift?
Den Heilage Skrifta er samlinga av dei bøker som under inspirasjon av Den Heilage Ande er skrive og av Kyrkja stadfeste som Guds Ord.
7. Korleis vert den Heilage Skrifta inndelt?
Den heilage Skrifta vert inndelt i dei Gammal- og dei Ny-testamentlige bøkene.
8. Kven er dei Gammaltestamentlege bøkene?
Dei Gammaltestamentlege bøkene er:
          1) 21 historiske bøker
          2) 7 lærebøker
          3) 17 profetiske bøker.
Dei historiske bøkene er: dei 5 Mosebøkene, Josvas bok, Domarboka, Ruts bok, dei 4 Kongebøkene, dei 2 Krønikebøkene eller Paralipomenon, Esdras og Nehemjas bok, Tobias, Judits og Esthers bok og dei 2 Makkabearbøkene.
Lærebøkene er: Jobs bok, Salmane, Ordtøksboka, Forkynnaren eller Ecclesiastes, Høgsongen, Visdomsboka, Sirak eller Ecclesiasticus.
Dei profetiske bøkene er: Jesaja, Jeremia, Baruk, Esekiel, Daniel, Hoseas, Joel, Amos, Obadja, Jonas, Mika, Nahum, Habbakuk, Sefanja, Haggeus, Sakarja og Malakias.
9. Kven er dei Nytestamentlege bøkene?
Dei Nytestamentlege bøkene er:
         1) Dei 4 Evangelia: av Matteus, Markus, Lukas og Johannes, og Apostelgjerningane av den heilage Lukas.
         2) 14 brev av den heilage Paulus og 7 brev av andre apostlar. Den heilage Pauli brev er: 1 til romarane, 2 til korintarane, 1 til galatarane, 1 til efesarane, 1 til filipparane, 1 til kolossarane, 2 til tessalonikarane, 2 til Timoteus, 1 til Titus, 1 til Filemon og 1 til hebrearane. Dei andre breva av apostlane er: 1 brev av den heilage Jakob, 2 av den heilage Peter, 3 av den heilage Johannes og 1 av den heilage Judas Taddeus.
        3) den heilage Johannes løymdomsfulle openberringar eller apocalypsen.
10. Er det nok berre å tru på det som står i den Heilage Skrifta?
Nei; me må og tru på overføringa eller arvelæra. (Tradisjonen.)
11. Kva meinast med den muntlege overføringa?
Med den muntlege overføringa meinast dei openberra sanningane som apostlane har forkynt, men ikkje skrive ned. Difor formanar den heilage Paulus allereie dei fyste Kristne: "Difor, brør, stat traust og hald fast ved dei lærdomar som de hev lært anten ved vår tale eller i brev frå oss!" 2 Tess 2:14(15).
12. Har då apostlane ikkje skrive ned alle Jesu lærer?
Nei, apostlane har ikkje skrive ned alle Jesu gjerningar, og enno mindre alle hans lærer. Difor skriv den heilage Johannes: "Det er endå mykje anna som Jesus hev gjort. Skulde det skrivast upp, kvar ting for seg, trur eg ikkje heile verdi kunde røma dei bøkene som då laut skrivast." Joh 21:25
13. Kvifor har ikkje apostlane skrive ned alle Jesu lærer?
Apostlane har ikkje skrive ned alle Jesu lærer, då Jesus ikkje gav dei oppdraget å skrive alle hans lærer, men å forkynne dei. Kristus ville at Hans religion skulle utbreiast og forplantast gjennom forkynning. Difor sa Han til apostlane sine: "  Og han sa til dei: Gakk ut i all verdi og forkynn evangeliet for all skapningen!" Mark 16:15. Difor seier og den heilage Paulus: "So kjem då trui av forkynningi, og forkynningi ved Kristi ord." Rom 10:17
14. Er det då ikkje nok at me tek til oss Bibelen?
Nei, me må og ta til oss arvelæra eller overføringa; for i Bibelen står det ikkje;
           1) kor mange gudommelege bøker som finnst og kva dei heiter.
           2) kva deira rette utgreiing er. I Bibelen er heller ikkje alle trusartiklar og bod fullstendig framlagde, t.d. om barnedåpen sin gyldigheit, om søndagen si helging istadenfor sabbaten.
15. Kvifor må me tru arvelæra like mykje som det som står i den Heilage Skrifta?
Me må tru arvelæra like mykje som det som står i den Heilage Skrifta, då den Katolske arvelæra er like mykje openberra av Gud som det som står i den Heilage Skrifta.
16. Korleis har arvelæra forplanta seg?
Arvelæra har forplanta seg delvis gjennom den muntlege undervisninga, delvis gjennom Kyrkja sine lover og bruk og delvis gjennom kyrkjefedrane sine skrifter.
17. Korleis har arvelæra alltid rein og uforfalska vorte bevara i Kyrkja?
Arvelæra har alltid vorte bevara rein og uforfalska:
           1) gjennom den Heilage Ande sin assistanse, som bevarar Kyrkja frå all vilseleiing.
           2) gjennom at Kyrkja stadig har fulgt regelen å ikkje tåle noko ny lære og å alltid halde fast ved den gamle læra som vert nedarva frå fedrane. "Men målsmannen, den Heilage Ande, som Faderen skal senda i mitt namn, han skal læra dykk alt og minna dykk på alt det eg hev sagt dykk." Joh 14:26. "Du, Timoteus, tak vare på det som er yvergjeve til deg, so du vender deg frå det vanheilage tome svallet og motsegnene frå den kunnskap som falskeleg vert kalla so, som sume vedkjenner seg, so dei hev fare vilt i trui! Nåden vere med deg!" 1 Tim 6:20-21.

18. Kva må då ein Kristen i det heile tru?

Ein Kristen må tru alt som Gud har openberra og som den Katolske Kyrkja held fram for å tru, enten det står eller ikkje står i den Heilage Skrifta.

19. Kvifor må Kyrkja halde fram for oss dei openberra sanningane?

Kyrkja må halde fram dei openberra sanningane, då me berre gjennom Henne ufeilbarleg kan vite kva Gud har openberra.

20. Kvifor kan me berre gjennom Kyrkja ufeilbarleg vite kva Gud har openberra?

Me kan berre vite dette gjennom Kyrkja 1) då me berre gjennom Kyrkja har den Heilage Skrifta og arvelæra som inneheld den Gudommelege openberringa; Katolske Kyrkja åleine har av apostlane motteke den Heilage Skrifta og arvelæra; Ho åleine gjev oss ein garanti me kan lite på for Skriftene og arvelæra sitt Gudommelege opphav; Ho åleine gjev oss  som fylgje av den Heilage Ande sin inspirasjon, som varar Henne frå all vilseleiing, fullstendig sikkerheit for deira autensitet. Sjølvsagt kan ein angåande fleirtalet av dei heilage bøkene og gjennom historiske og reint menneskelege bevis verte overtyga om deira autensitet og truverde, men om den Gudommelege inspirasjonen av alle dei heilage bøkene, kan ein utan Kyrkja sitt vittnesbyrd ikkje vinne ufeilbarleg visse. 2) då Kyrkja åleine ufeilbarleg gjev oss kjennskap til den sanne meininga i Skrifta og arvelæra.

21. Kvifor kan me berre gjennom Kyrkja ufeilbarleg få kjennskap til den sanne meininga i Skrifta og arvelæra?

Me kan berre gjennom Kyrkja ufeilbarleg få kjennskap til den sanne meininga i Skrifta og arvelæra, då Kyrkja åleine er "sanninga sin pillar og grunnvoll" og difor ikkje kan ta feil i utgreiinga av Guds Ord.

22. Får då ingen greie ut om Skrifta og Arvelæra imot Kyrkja si tolkning?

Nei, då dette skulle vere å inbille seg at ein skjønar Skrifta og Arvelæra betre enn Heilage Ande, som ifylgje Kristi Ord opplyser Kyrkja om den sanne meininga.

23. Er då den Heilage Skrifta si meining ikkje i og for seg tydeleg og for kvar og ein lett å forstå?

Nei, den Heilage Skrifta er ei Gudommeleg og løyndomsfull bok, som det står om: "..i dei er det noko som er vandt å skynda, og som dei ulærde og ustøde mistyder, liksom dei og gjer med dei andre skriftene, til sin eigen undergang." 2 Pet 3:16. 

24. Kva har Kyrkja ordna angåande bibellesning på morsmålet?

Kyrkja har ordna det slik, at den som vil lese Bibelen på morsmålet sitt 1) skal eige den kunnskap og dygd som påkrevast. 2) skal halde seg til ei oversettjing som er godkjend av Kyrkja og som er utstyrt med av Henne godkjende anmerkningar eller kommentarar.

Utføring: Hald deg heile ditt liv til den heilage Katolske Kyrkja sine lærer, for når du trur det som Ho lærer, trur du Guds Ord. 

Generelt om Tradisjonen! av Msgr. George Agius, frå boka "Tradisjon og Kyrkja" år 1928

Msgr. Agius (1873-1962) kom frå ei lita øy kalla Gozo, utanfor Malta. Han hadde to doktorgrader, ei i Teologi og ei i Kanonisk Lov og gjekk i klasse på universitetet med den komande Pave Pius XII. Han døydde same år som det II Vatikankonsiliumet byrja (ei Guds nåde for han sin del at han slapp å sjå dette juksekonsiliumet..) etter å ha verka 67 år som Prest.

2 Tess 2:14 "Så stå då støtt, brør, og hald fast på det som de har teke imot og lært av oss, anten munnleg eller i brev."

Generelle forestillingar om Tradisjon!

Med Tradisjon meinast alt som vert overlevert, og dessutan vegen og verkemiddela som objektet vart gjeve oss gjennom.
Den rette kjelda for Openberring er Guds Ord, som både er skrive og uskrive. Det skrivne Ordet er oppbevara i Skrifta; det uskrivne Ordet i Tradisjonen.
              Når me talar om det uskrivne Guds Ord, meinar me ikkje at det aldri har vorte nedskrive, men at det aldri vart nedskrive av den mann som Gud openberra det for. Det vart gjort til eit skriftleg dokument etterpå av vedkommande sine læresveinar, eller av andre som høyrde det frå vedkommande sine lepper.
              Ordet tradisjon, når ein tenkjer på det som eit objekt, tyder kva det skulle vere som vert overlevert eller sendt vidare; i denne meininga vert det kalla for aktiv Tradisjon. Denne aktive Tradisjonen inkluderar då naudsynt objektet som vert overlevert til oss. På same vis utgår objektet Tradisjon frå at me har ein aktiv Tradisjon, og at han ikkje kunne ha nått fram til oss utan denne. Me må difor alltid ta imot Tradisjonen som denne komposisjonen, det vil seie; som samansett av to delar- handlinga av overføring og det som faktisk vert overført. Ein tradisjon som vert tilnærma i sitt objekt mister alt verde utan den aktive tradisjonen som overleverte han. Me kan verken forklare eller forstå ein tradisjon utan kjennskap til kjelda, handlinga, vegen og middela som han nådde oss gjennom. I dei komande sidene må Tradisjon difor alltid skjønast som ikkje berre ei akseptert doktrine, eller ein skikk som var rådande på Apostoliske tider, men og som vegen og middela som denne læra eller skikken har komme til oss gjennom.
              For å gje eit døme, so nemner ikkje Skrifta kva dag det var som Jesus Kristus vart født. Men ein gammal Tradisjon fortel oss at Guds Son, som menneske, vart født den 25.desember. Sjå, dette er objektet av ein Tradisjon. Kyrkja aksepterte og sette denne datoen som tidspunkt for feiringa. Kristne- i lydnad til Kyrkja- har observert denne Tradisjonen kvart ende år etter at Kristus for opp til Himmelen. Sjå, den aktive Tradisjonen. Dette er dei to elementa: Trua på at Jesus vart født den 25.desember; og den utlærande Kyrkja som sette datoen for feiringa av høgtida.
              Observasjonen av Påske, fredagsfasta (då ein avstår frå kjøtmat), feiringa av Sundag istadenfor laurdag... På desse områda er Skrifta stort sett tyst. Men Tradisjonen fortel oss at slik vart det gjort på Apostoliske tider.Kyrkja godkjende sedane og førte dei vidare frå generasjon til generasjon, like fram til vår eiga tid. Apostlane skreiv ikkje om dei. Kvifor skulle dei det? Dei vart vurderte som noko sjølvsagt. Nokre av dei tidlegaste Kristne, læresveinane åt Apostlane, og i visse høve desse sine læresveinar, var dei som skreiv om dette for å innprente i dei Kristne frå si eiga samtid kva det var Apostlane hadde lært ut og forkynt. Det same gjeld andre disipliner og doktriner som ikkje hadde vorte nedskrive, men som vart trudd og praktisert.
                 Difor, kvar ende gong det er tale om Tradisjon generelt, meinar me alltid denne "Komplekse Tradisjonen"- objektet med overføringsmetode, det vil seie, med Kyrkja som gjev det verde og autoritet. Begge går i lag, som filosofane seier, som materie og form. Det er på dette viset som Kyrkjemøtet i Trient skjøna og vurderte Tradisjonen. Dei erklærte høgtidssamt: "All openberra doktrine og disiplin er og oppbevara i den uskrivne Tradisjonen, som me har motteke gjennom Apostlane frå Kristi eigen munn, eller frå dikteringa av den Heilage Ande gjennom dei same Apostlane, som har nådd oss som om det hadde vorte gjeve til oss.".."dei same Tradisjonane, som høyrer til Trua og disiplinar, oppretthalde av ein framhaldande suksesjon i Kyrkja, aksepterer og vyrdar me med same kjærleik og æra." (Konsiliumet i Trient, Seksjon IV)